Ministarstvo kulture i medija da prestane ignorisati dezinformacije 

Ministarstvo kulture i medija da prestane ignorisati dezinformacije 

24/11/2022

 

Centar za demokratsku tranziciju (CDT) poziva Ministarstvo kulture i medija, koje je ovih dana dalo na javnu raspravu set medijskih zakona (Nacrt zakona o medijima, Nacrt zakona o audiovizuelnim medijskim uslugama, i Nacrt zakona o javnom medijskom servisu Crne Gore) da prestane ignorisati problem dezinformacije koji potpuno evidentno postoji u Crnoj Gori. Niti i u jednom članu medijskih i drugih propisa se ne pominje riječ dezinformacija, niti se nude bilo kakva pravna rješenja za suprotstavljanje ovom problemu. 

Dok se Evropska unija i demokratske zemlje već godinama intenzivno bave problemom širenja dezinformacija, kako bi osigurale zaštitu demokratskih vrijednosti i sistema, Crna Gora niti je voljna da prepozna i konstatuje ovu prijetnju u svojim zvaničnim dokumentima, niti sposobna da se protiv nje bori. 

Dugogodišnje ignorisanje ovog problema je, između ostalog, dovelo do toga da je Crna Gora u relevatnim istraživanjima kontinuirano na dnu ljestvice  kad  je u pitanju medijska pismenost, ali da ima lidersku poziciju kad je u pitanju procenat građana koji vjeruju u dezinformacije i teorije zavjere.  

Tek ćemo morati da se suočimo sa javnom štetom izazvanom dezinformacijama usmjerenim na podrivanje demokratskih procesa, povjerenja u institucije i  prijetnje javnim dobrima kao što su zdravlje, obrazovanje ili bezbjednost građana.  

Zanimljivo je da se zakoni stavljaju na javnu raspravu prije usvajanja Medijske strategije, koja je trebalo da bude gotova još u trećem kvartalu 2021. godine što je kontra elementarnih principa i logike svakog planiranja. U nacrtu ove strategije koji je bio na javnoj raspravi u martu/aprilu 2022. godine jedan opsežan dio je bio posvećen analizi problema dezinformisanja, ali sa nedovoljnim brojem efikasnih mjera za njegovo rješavanje.  

CDT je tada zajedno sa Društvom profesionalnih novinara Crne Gore (DNPCG) predložio uspostavljanje Fonda za suprotstavljanje dezinformacijama čiji bi korisnici bili mediji, dakle ustanovljenje posebne linije finansijske podrške usmjerene na rješavanje konkretnog problema. Iako izvještaj sa javne rasprave nije objavljen, iz predloženog Nacrta zakona o medijima možemo zaključiti da nije bilo volje da se ovaj predlog pretoči u pravni mehanizam koji bi ojačao front za borbu protiv dezinformacija i borbu za novinarstvo u javnom interesu.  

Ovo nije naš jedini predlog koji nadležne institucije ignorišu. Od marta 2021. godine Skupština Crne Gore ćuti o našem predlogu za formiranje odbora koji bi se bavio praćenjem stranih uticaja i dezinformacija, iako prema javno saopštenim stavovima partija postoji više nego dovoljna podrška za njegovo usvajanje. 

Borba protiv dezinformacija u Crnoj Gori je prazna fraza u govorima političara, ili zgodna etiketa koja se može prilijepiti medijima ili političkim protivnicima. U stvarnosti, nema volje za suprotstavljanje dezinformacijama tamo gdje svi staju u zaštitu sebi bliskih propagandista ili privatnih finansijskih interesa medija, umjesto da štite novinarstvo u javnom interesu kao javno dobro koje treba javnu podršku. 

Milica Kovačević
Programska direktorica CDT-a